{"id":154,"date":"2019-11-07T19:34:14","date_gmt":"2019-11-07T18:34:14","guid":{"rendered":"https:\/\/gorzkayuca.com\/?p=154"},"modified":"2025-01-19T21:27:38","modified_gmt":"2025-01-19T20:27:38","slug":"z-dzienniczka-asekuranta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/2019\/11\/07\/z-dzienniczka-asekuranta\/","title":{"rendered":"Z dzienniczka asekuranta"},"content":{"rendered":"\n

Podr\u00f3\u017cuj\u0105c po Peru mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce podr\u00f3\u017cuje si\u0119 w czasie. W r\u00f3\u017cnych regionach kraju trwaj\u0105 jednocze\u015bnie wszystkie pory roku. W sierpniu wystarczy wyjecha\u0107 z zimowo-deszczowej Limy na wsch\u00f3d i ju\u017c po o\u015bmiu godzinach znale\u017a\u0107 si\u0119 w g\u0119stym ukropie tropikalnego lata. Analogicznie w grudniu mo\u017cna wylecie\u0107 z pogr\u0105\u017conego w rz\u0119sistych ulewach Iquitos nad Amazonk\u0105 i ju\u017c po godzince wysi\u0105\u015b\u0107 w suchej jak pieprz stolicy, gdzie skwiercz\u0105cy beton z trudem ch\u0142odzi bryza znad Pacyfiku. Dystans pomi\u0119dzy latem a zim\u0105, kt\u00f3ry w Europie r\u00f3wna si\u0119 nieub\u0142aganym miesi\u0105com, w Peru skraca si\u0119 do standardowego kursu autobusem mi\u0119dzymiastowym. Pora deszczowa na wybrze\u017cu to jednocze\u015bnie pora sucha w Amazonii i na odwr\u00f3t.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
W selwie centralnej – sierpie\u0144 2018<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Lima – ostatni tydzie\u0144 sierpnia<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Kiedy szykowa\u0142am si\u0119 do pierwszej wyprawy Lima nasi\u0105ka\u0142a lepk\u0105 m\u017cawk\u0105 jak g\u0105bka. Temperatura wynosi\u0142a oko\u0142o 15 stopni, co przy oceanicznej wilgotno\u015bci powietrza odczuwa si\u0119 jakby na miasto spad\u0142 mokry i zimny koc z ci\u0119\u017ckiej alpaki. Ubrania nie\u0142atwo schn\u0105, po\u015bciel nawet w zamkni\u0119tym mieszkaniu jest nieprzyjemna w dotyku, a klinika uniwersytecka masowo przepisuje \u015brodki antyalergiczne do \u0142ykania na noc \u2013 poniewa\u017c osuszaj\u0105 \u015bluz\u00f3wk\u0119 i nieco zapobiegaj\u0105 infekcjom. Osobi\u015bcie wybra\u0142am inn\u0105 profilaktyk\u0119 \u2013 w ka\u017cdym supermarkecie i na ka\u017cdym targu sprzedawane s\u0105 pomocnicze, rozgrzewaj\u0105ce herbatki z zi\u00f3\u0142 andyjskich \u2013 przede wszystkim mu\u00f1a, kt\u00f3r\u0105 w g\u00f3rach zaparza si\u0119 nad paleniskiem, cz\u0119sto zerwan\u0105 prosto z ziemi. Mieszanki maj\u0105 wspania\u0142y aromat i dobrze chroni\u0105 przed przezi\u0119bieniem. A w Peru lepiej nie chorowa\u0107. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/p>\n\n\n\n

Rzecz oczywista, najlepiej nie chorowa\u0107 nigdzie, jednak pisz\u0105c to mam na my\u015bli niesamowit\u0105 wr\u0119cz intensywno\u015b\u0107, z jak\u0105 Europejczyk przechodzi tu r\u00f3\u017cne, nawet b\u0142ahe infekcje. Obserwuj\u0105c r\u00f3\u017cne dolegliwo\u015bci u siebie i u znajomych ze studi\u00f3w, zauwa\u017cy\u0142am \u017ce cokolwiek nam si\u0119 przypl\u0105cze, w Peru atakuje jakie\u015b trzy razy mocniej. Byle przezi\u0119bienie \u0142atwo zamienia si\u0119 w zapalenie oskrzeli, male\u0144ki p\u0119cherzyk na ustach rozlewa si\u0119 na twarz, b\u00f3l z\u0119ba po dw\u00f3ch dniach ko\u0144czy si\u0119 leczeniem kana\u0142owym, a byle za przeproszeniem sraczka potrafi m\u0119czy\u0107 przez tydzie\u0144 albo i miesi\u0105c. Wszystko to mog\u0142o by\u0107 naturalnie dzie\u0142em przypadku lub zaniedba\u0144, ale jednak uczy\u0142o pewnej pokory wobec latynoskich drobnoustroj\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Tu\u017c przed wylotem z Polski wykona\u0142am komplet zalecanych szczepie\u0144, a wi\u0119c na \u017c\u00f3\u0142taczk\u0119 typu A i B, na dur brzuszny, t\u0119\u017cec, b\u0142onic\u0119 i polio, a tak\u017ce na \u017c\u00f3\u0142t\u0105 febr\u0119, kt\u00f3ra dos\u0142ownie wysz\u0142a mi okiem \u2013 do samolotu wsiada\u0142am jeszcze z pi\u0119knym krwiakiem w lewej ga\u0142ce ocznej, jak modelowy weteran domowych tudzie\u017c ulicznych walk ba\u0142uckich. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\"\"<\/p>\n\n\n\n

Dlatego serdecznie radz\u0119 \u2013 je\u015bli masz do\nzaliczenia kilka szczepionek przed podr\u00f3\u017c\u0105, nie r\u00f3b ich tak jak ja \u2013 za jednym\nzamachem na ostatni\u0105 chwil\u0119. Lepiej roz\u0142o\u017cy\u0107 je w czasie, inaczej uk\u0142ad\nodporno\u015bciowy mo\u017ce wykona\u0107 niezwykle efektowne salto. Ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie, \u017ce nie\nzdecydowa\u0142am si\u0119 do\u0142\u0105czy\u0107 do tego kombo szczepionki na w\u015bcieklizn\u0119, kt\u00f3r\u0105\nproponowano mi w klinice chor\u00f3b zaka\u017anych. Wirus ten szerzy\u0142 si\u0119 w Peru jeszcze\nkilka lat temu, jednak aktualnie nie stanowi on ju\u017c zbyt wielkiego zagro\u017cenia. <\/p>\n\n\n\n

Lekarze znad\nWis\u0142y nalegali te\u017c na stosowanie Malarone, kt\u00f3ry nie nale\u017cy do tanich \u015brodk\u00f3w,\na do tego wywo\u0142uje czasem paskudne efekty uboczne. Na wszelki wypadek\nzaopatrzy\u0142am si\u0119 w jedno pude\u0142ko – mia\u0142o mi ono pos\u0142u\u017cy\u0107 ewentualnie w trakcie\nnajdalszych wypraw w grz\u0105skie, zielone ost\u0119py, jednak koniec ko\u0144c\u00f3w nie wzi\u0119\u0142am\nani jednej tabletki. Za t\u0105 decyzj\u0105 sta\u0142 m\u00f3j profesor etnografii amazo\u0144skiej,\nkt\u00f3rego zdaniem leki przeciwmalaryczne stwarzaj\u0105 nieraz wi\u0119ksze zagro\u017cenie dla\nzdrowia ni\u017c sama malaria. Jak t\u0142umaczy\u0142 wyk\u0142adowca \u2013 skutkuj\u0105 na nieliczne\nmutacje wirusa, a w przypadku faktycznego zara\u017cenia ukrywaj\u0105 pocz\u0105tkowe objawy\nchoroby. W ten spos\u00f3b daj\u0105 malarii a\u017c nadto czasu na rozw\u00f3j do niebezpiecznej postaci.\nCytuj\u0105c profesora: \u201ezdecydowanie lepiej wyl\u0105dowa\u0107 od razu w szpitalu\u201d.\nStwierdzi\u0142am, \u017ce facet kt\u00f3ry sp\u0119dzi\u0142 p\u00f3\u0142 \u017cycia na badaniach terenowych w lesie\ndeszczowym i wygl\u0105da jak p\u0105czek w ma\u015ble prawdopodobnie wie, co m\u00f3wi. W chwili obecnej\nmalaria nie stanowi zreszt\u0105 dominuj\u0105cego zagro\u017cenia w Amazonii peruwia\u0144skiej.\nPrzypadki zaka\u017ce\u0144 odnotowuje si\u0119 raczej rzadko i tylko w niekt\u00f3rych cz\u0119\u015bciach\nstanu Loreto na p\u00f3\u0142nocy kraju. Wi\u0119ksze niebezpiecze\u0144stwo przedstawia \u017c\u00f3\u0142ta\nfebra, kt\u00f3ra w ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch lat pojawia\u0142a si\u0119 nawet w selwie\ncentralnej, ju\u017c 10 godzin na wsch\u00f3d od Limy. <\/p>\n\n\n\n

Z podr\u0119cznej apteczki zabranej do Peru z Polski zdecydowanie najbardziej przyda\u0142y si\u0119 \u015brodki najprostsze: leki przeciwzapalne, tabletki na gard\u0142o, w\u0119giel i \u017cel \u0142agodz\u0105cy skutki uk\u0105sze\u0144 komar\u00f3w. No i oczywi\u015bcie repelenty \u2013 takie, kt\u00f3re zawieraj\u0105 \u201emagiczny\u201d sk\u0142adnik DEET \u2013 zdolny stawi\u0107 czo\u0142a krwio\u017cerczym rojom mosquitos i zancudos.<\/p>\n\n\n\n

Ponadto istnieje ca\u0142a gama \u015brodk\u00f3w lokalnych \u2013 od ma\u015bci i kadzide\u0142 przeciw insektom po tabletki na chorob\u0119 wysoko\u015bciow\u0105 skomponowane z czterech super-ro\u015blin: coca, mu\u00f1a, guarana i ginebre. Szczerze polecam wszystkim turystom pragn\u0105cym zwiedzi\u0107 Peru specyfik o tym w\u0142a\u015bnie sk\u0142adzie. Jest naturalny i niedrogi, a widma soroche lepiej nie lekcewa\u017cy\u0107.  Je\u017celi plan wyprawy obejmuje cho\u0107by kr\u00f3tki przejazd przez pasmo g\u00f3rskie, a podr\u00f3\u017cnikowi daleko do himalaisty, warto po\u0142kn\u0105\u0107 pierwsz\u0105 tabletk\u0119 ju\u017c na dzie\u0144 przed startem. Kolejne \u2013 co osiem godzin lub w zale\u017cno\u015bci od potrzeb. Dzia\u0142aj\u0105 skutecznie, co oznacza, \u017ce po dotarciu autobusem na miejsce, w g\u0142\u0119bokich pok\u0142adach samozaparcia znajdzie si\u0119 wystarczaj\u0105co si\u0142, aby wsta\u0107 na nogi po dwudziestu godzinach siedzenia, zgarn\u0105\u0107 sw\u00f3j plecak z luku i ruszy\u0107 z buta przed siebie. Ka\u017cda z tych czynno\u015bci b\u0119dzie jednak kosztowa\u0142a jakie\u015b dziesi\u0119\u0107 razy tyle wysi\u0142ku, ile potrzeba w \u201ezwyk\u0142ych\u201d warunkach. Nie radzi\u0142abym nikomu jecha\u0107 pierwszy raz w Andy bez cho\u0107by tej drobnej naturalnej pomocy. Nieleczona soroche atakuje b\u0142yskawicznie, dos\u0142ownie zwalaj\u0105c turyst\u00f3w z n\u00f3g. Potworne os\u0142abienie, md\u0142o\u015bci, zawroty g\u0142owy i totalna niemoc to objawy, kt\u00f3re na szcz\u0119\u015bcie znam tylko z relacji koleg\u00f3w. Tych, kt\u00f3rzy stwierdzili, \u017ce nie b\u0119d\u0105 \u201etru\u0107 si\u0119 na zapas\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
droga przez Andy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

A jednak niezale\u017cnie od tego, jak dobrze przygotuj\u0119 si\u0119 do drogi, za ka\u017cdym razem podczas pakowania nadchodzi ten moment, w kt\u00f3rym musz\u0119 powiedzie\u0107 sobie: STOP. \u2013 Przypomnie\u0107 sobie, \u017ce bez wzgl\u0119du na ilo\u015b\u0107 stara\u0144, nie da si\u0119 zabezpieczy\u0107 na ka\u017cd\u0105 sytuacj\u0119, zabra\u0107 lek\u00f3w na wszystkie mo\u017cliwe zarazy, ciuch\u00f3w na ka\u017cd\u0105 pogod\u0119 w ka\u017cdej strefie klimatycznej czy lektur i mp3-jek na wszelkie wahania nastroju. Tym bardziej, \u017ce je\u015bli masz metr sze\u015b\u0107dziesi\u0105t w trampkach, skolioz\u0119 i 50 kilo bez duszy, to plecak powinien by\u0107 jak najl\u017cejszy. Dlatego zawsze na koniec patrz\u0119 na gotowy baga\u017c, rozk\u0142adam go z powrotem na \u0142\u00f3\u017cku i wyrzucam wszystko, bez czego mog\u0119 si\u0119 obej\u015b\u0107. Prawie nigdy nie \u017ca\u0142uj\u0119. <\/p>\n\n\n\n

Take your time<\/em>\n\u2013 ten prosty zwrot oznaczaj\u0105cy w j\u0119zyku angielskim zach\u0119t\u0119 do spokojnego\nzastanowienia i wyboru, towarzyszy mi nieraz, kiedy jad\u0119 lub drepcz\u0119 przed\nsiebie, bawi\u0105c si\u0119 jego znaczeniem dos\u0142ownym. Pami\u0119taj – w plecaku musi zosta\u0107\nodrobina powietrza \u2013 miejsce na Tw\u00f3j czas. Je\u015bli b\u0119dziesz si\u0119 martwi\u0107 o ka\u017cdy\nszczeg\u00f3\u0142 lub ka\u017cd\u0105 ewentualno\u015b\u0107, ci\u0119\u017car mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 przyt\u0142aczaj\u0105cy.\n\n\n\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Podr\u00f3\u017cuj\u0105c po Peru mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce podr\u00f3\u017cuje si\u0119 w czasie. W r\u00f3\u017cnych regionach kraju trwaj\u0105 jednocze\u015bnie wszystkie pory roku. W sierpniu wystarczy wyjecha\u0107 z zimowo-deszczowej Limy na wsch\u00f3d i ju\u017c po o\u015bmiu godzinach znale\u017a\u0107 si\u0119 w g\u0119stym ukropie tropikalnego lata. Analogicznie w grudniu mo\u017cna wylecie\u0107 z pogr\u0105\u017conego w rz\u0119sistych ulewach Iquitos nad Amazonk\u0105 i…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=154"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":828,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154\/revisions\/828"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=154"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=154"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=154"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}