{"id":232,"date":"2019-12-11T12:31:44","date_gmt":"2019-12-11T11:31:44","guid":{"rendered":"https:\/\/gorzkayuca.com\/?p=232"},"modified":"2025-01-19T21:26:45","modified_gmt":"2025-01-19T20:26:45","slug":"10-stragan-pierwszego-kontaktu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/2019\/12\/11\/10-stragan-pierwszego-kontaktu\/","title":{"rendered":"Stragan pierwszego kontaktu"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

– Salud! \u2013 wznios\u0142am toast kompotem z kaktusa San Pedro u\u015bmiechaj\u0105c si\u0119 do zielarzy. Ta sympatyczna  para w \u015brednim wieku zajmuje zawsze ten sam centralny punkt na targowisku sobotnim pod La Merced. Bazar weekendowy r\u00f3\u017cni si\u0119 od miejskiego. Raz w tygodniu przyje\u017cd\u017caj\u0105 tu handlarze, znachorzy i klienci z ca\u0142ej okolicy. Targ ci\u0105gnie si\u0119 kilometrami. Ju\u017c z pierwszej alei biegn\u0105 liczne odga\u0142\u0119zienia, a ka\u017cda uliczka gromadzi handlowc\u00f3w  innej specjalno\u015bci \u2013 od \u017cywego inwentarza przez sekcj\u0119 odzie\u017cow\u0105 a\u017c po typowy szrot z cz\u0119\u015bciami zamiennymi dla samochod\u00f3w i motocykli. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Najbardziej lubi\u0119 jednak g\u0142\u00f3wny korytarz, gdzie po obu stronach wznosz\u0105 si\u0119 bajeczne sterty tropikalnych owoc\u00f3w, warzyw i zi\u00f3\u0142. Pomi\u0119dzy nimi s\u0105 te\u017c kramy z gastronomi\u0105 oferuj\u0105c\u0105 dania, kt\u00f3re mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako \u201edomow\u0105 kuchni\u0119\u201d amazo\u0144sk\u0105. Te bary mleczne selwy centralnej serwuj\u0105 znakomite zupy \u2013 np. g\u0119sty wywar o nazwie patasqa<\/em> wype\u0142niony grubymi jak kciuk ziarnami peruwia\u0144skiej kukurydzy lub prosty bulion posypany zielon\u0105 cebulk\u0105, przyprawiony sokiem z limonki i zab\u00f3jczo ostr\u0105 past\u0105 z papryki rocoto<\/em>. Gdzie indziej mo\u017cna trafi\u0107 na ro\u017cny z anticuchos<\/em> – dymi\u0105cymi szasz\u0142ykami z podrob\u00f3w oraz stoiska z papa a la Huancaina<\/em> \u2013 czyli gotowanymi ziemniakami w piekielnie ostrym kremowym sosie na bazie aj\u00ed amarillo<\/em>. Niemal wsz\u0119dzie mo\u017cna te\u017c wypi\u0107 orze\u017awiaj\u0105cy mro\u017cony kubek tradycyjnego napoju – chicha morada<\/em>. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ale nie o kuchni chcia\u0142am dzisiaj pisa\u0107. Kiedy tylko dotar\u0142am na targowisko, moj\u0105 uwag\u0119 przyci\u0105gn\u0119\u0142y stanowiska lokalnych medyk\u00f3w \u2013 zielarzy, kt\u00f3rzy zasiadali na male\u0144kich zydelkach za stoliczkiem turystycznym, dok\u0142adnie zastawieni niezliczonymi wiaderkami, butelkami i donicami pe\u0142nymi rozmaitych ro\u015blin. Da\u0142o si\u0119 tam dostrzec wyra\u017ane kszta\u0142ty kaktus\u00f3w z teren\u00f3w sierry \u2013 szczeg\u00f3lnie ciesz\u0105cy si\u0119 s\u0142aw\u0105 kaktus San Pedro zawieraj\u0105cy meskalin\u0119 i wywo\u0142uj\u0105cy odmienne stany \u015bwiadomo\u015bci. O tym ciekawym gatunku s\u0142ysza\u0142am w Peru cz\u0119sto, cho\u0107 napotkani na drodze mi\u0142o\u015bnicy eksperyment\u00f3w psychodelicznych oceniali jego efekty jako raczej delikatne w por\u00f3wnaniu do innych mo\u017cliwo\u015bci stwarzanych przez lokaln\u0105 przyrod\u0119. Kompot serwowany na targowisku by\u0142 natomiast wy\u0142\u0105cznie pysznym, rozcie\u0144czonym sokiem, kt\u00f3ry nie wp\u0142ywa\u0142 w \u017caden spos\u00f3b na percepcj\u0119. M\u00f3j gospodarz spod La Merced – Dziki Mietek – wspomina\u0142 mi jednak kilkukrotnie, \u017ce regularne picie San Pedro w tej postaci jest zdrowe i korzystne dla organizmu. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kiedy kto\u015b w Polsce zachoruje, wybiera si\u0119 zwykle do przychodni odwiedzi\u0107\nlekarza pierwszego kontaktu. W Amazonii natomiast chory idzie najpierw na\ntargowisko, gdzie mo\u017ce porozmawia\u0107 o swoich dolegliwo\u015bciach z zielarzami.\nSiedzia\u0142am na ma\u0142ym pie\u0144ku obok \u015bwie\u017cych p\u0119d\u00f3w kaktusa, popija\u0142am m\u00f3j zdrowotny\nkompot i jednym uchem s\u0142ucha\u0142am przebiegaj\u0105cej obok konsultacji. Powa\u017cne sprawy\n\u2013 k\u0142opoty z w\u0105trob\u0105, kr\u0105\u017ceniem etc. \u2013 by\u0142y traktowane wnikliwie, zielarka\nwypytywa\u0142a dok\u0142adnie o ka\u017cdy objaw, po czym dobiera\u0142a ro\u015bliny z otaczaj\u0105cych j\u0105\npojemnik\u00f3w i na bie\u017c\u0105co sporz\u0105dza\u0142a lecznicze mieszanki. Wida\u0107 by\u0142o, \u017ce cieszy\nsi\u0119 du\u017cym zaufaniem i licznym gronem sta\u0142ych pacjent\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Oficjalnym systemem zdrowotnym Peru jest nasza zachodnia biomedycyna. Teoretycznie w r\u00f3\u017cnych regionach kraju znajduj\u0105 si\u0119 pa\u0144stwowe plac\u00f3wki, kt\u00f3re dbaj\u0105 o profilaktyk\u0119 oraz leczenie r\u00f3\u017cnych przypadk\u00f3w \u2013 szczeg\u00f3lnie tych, kt\u00f3re siej\u0105 najwi\u0119ksze spustoszenie w danej okolicy. Na terenach sierry andyjskiej jest to przede wszystkim niedo\u017cywienie dzieci, w selwie cz\u0119\u015bciej spotyka si\u0119 przewlek\u0142e zaka\u017cenia r\u00f3\u017cnymi paso\u017cytami. Takich plac\u00f3wek, zwanych potocznie la posta<\/em>, jest jednak w kraju o wiele za ma\u0142o. Gdy przypada termin kontroli lekarskiej kobiety z dzie\u0107mi na plecach przemierzaj\u0105 nieraz piechot\u0105 ca\u0142e kilometry, porzucaj\u0105c jednocze\u015bnie swoje prace domowe. Ka\u017cda taka wizyta oznacza wi\u0119c zaburzenie codziennego rytmu \u017cycia ca\u0142ych rodzin. Zg\u0142oszenie si\u0119 do lekarza w podanym terminie jest jednak obowi\u0105zkowe \u2013 to znaczy, \u017ce zale\u017cy od niego wyp\u0142ata zasi\u0142ku w ramach programu spo\u0142ecznego dla najbardziej potrzebuj\u0105cych. Rodziny stawiane s\u0105 zatem przed wyborem: albo pomoc pa\u0144stwa i uczestnictwo w narodowych programach zdrowotnych albo ca\u0142kowite zdanie na w\u0142asne si\u0142y.1<\/sup> A warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce mowa o kraju, gdzie jeszcze w latach 90` XX wieku w ramach programu \u201eplanowania rodziny\u201d wysterylizowano ponad trzysta tysi\u0119cy kobiet ludno\u015bci rdzennej bez ich wiedzy. Ogrom tej tragedii niech najlepiej podsumuje fakt, \u017ce macierzy\u0144stwo dla Indianek jest zazwyczaj najwy\u017csz\u0105 warto\u015bci\u0105 kulturow\u0105, podstawowym celem i wk\u0142adem w \u017cycie ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

Mimo tak rozleg\u0142ej traumy grupy etniczne Amazonii peruwia\u0144skiej odradzaj\u0105 si\u0119. Wci\u0105\u017c brakuje jednak edukacji personelu medycznego w zakresie kompetencji mi\u0119dzykulturowych.1<\/sup> W prasie akademickiej ju\u017c od jakiego\u015b czasu zauwa\u017ca si\u0119 problem dyskryminacji ubogich pacjent\u00f3w z teren\u00f3w wiejskich przez wykszta\u0142conych lekarzy i sanitariuszy. Pacjentom cz\u0119sto nie t\u0142umaczy si\u0119 cel\u00f3w bada\u0144 ani ich wynik\u00f3w, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce nie b\u0119d\u0105 potrafili ich zrozumie\u0107. Jestem w stanie wyobrazi\u0107 sobie zniecierpliwienie doktora, kt\u00f3ry usi\u0142uje wyt\u0142umaczy\u0107 pi\u0119\u0107dziesi\u0105tej osobie z kolei, czym z jego punktu widzenia mo\u017ce by\u0107 susto<\/em> \u2013 przewlek\u0142a wycie\u0144czaj\u0105ca biegunka, za kt\u00f3rej przyczyn\u0119 uwa\u017ca si\u0119 nag\u0142y uraz powoduj\u0105cy oderwanie duszy od cia\u0142a (opis ten jest bardzo og\u00f3lny, wr\u00f3c\u0119 do tego bardziej szczeg\u00f3\u0142owo w kolejnych tekstach). Dziwi\u0119 si\u0119 jednak, \u017ce w kraju, gdzie takie przekonania spotyka si\u0119 na ka\u017cdym kroku, nie zadano sobie do tej pory trudu, aby wypracowa\u0107 odpowiednie \u015bcie\u017cki komunikacji. Praca ta dopiero si\u0119 zaczyna \u2013 o czym mia\u0142am okazj\u0119 przekona\u0107 si\u0119 na uczelni w Limie podczas zaj\u0119\u0107 z antropologii zdrowia. <\/p>\n\n\n\n

Na razie jasne jest jedno; dotychczasowe postawy personelu medycznego nie budz\u0105 zaufania w\u015br\u00f3d ludno\u015bci wiejskiej. Mo\u017cna o tym poczyta\u0107 mi\u0119dzy innymi w zbiorczej pracy antropologicznej1<\/sup> wydanej przez Instytut Studi\u00f3w Peruwia\u0144skich w Limie we wsp\u00f3\u0142pracy z oddzia\u0142em hiszpa\u0144skiej Acci\u00f3n Contra el Hambre, zajmuj\u0105cej si\u0119 zwalczaniem g\u0142odu i niedo\u017cywienia w biedniejszych regionach Peru. Wyra\u017any brak zaufania dotyczy tutaj nie tylko  lekarzy, ale te\u017c samej medycyny zachodniej. Jest ona powszechnie krytykowana jako podej\u015bcie polegaj\u0105ce na leczeniu chor\u00f3b zamiast leczenia ludzi. W my\u015bl tej krytyki, cz\u0142owiek w gabinecie lekarskim traci charakter podmiotu, a staje si\u0119 jedynie obiektem procesu leczenia \u2013 kt\u00f3re w dodatku najcz\u0119\u015bciej skupia si\u0119 na objawach, a nie na przyczynach. Trudno si\u0119 zatem dziwi\u0107, \u017ce ludzie ch\u0119tnie szukaj\u0105 pomocy u os\u00f3b praktykuj\u0105cych medycyn\u0119 tradycyjn\u0105. A ta stanowi w Peru niezwykle bogaty wachlarz technik i zabieg\u00f3w, uzale\u017cnionych g\u0142\u00f3wnie od mo\u017cliwo\u015bci otaczaj\u0105cej przyrody. <\/p>\n\n\n\n

Selwa centralna s\u0142ynie przede wszystkim z owocowych koktajli, stanowi\u0105cych doskona\u0142\u0105 baz\u0119 wszelkich kuracji oczyszczaj\u0105cych, uzupe\u0142niaj\u0105cych i regeneruj\u0105cych. To przede wszystkim guanabana<\/a> (znana w Europie bardziej jako graviola), kt\u00f3r\u0105 przed spo\u017cyciem nale\u017cy jednak dok\u0142adnie pozbawi\u0107 pestek \u2013 mog\u0105 bowiem zawiera\u0107 toksyczne zwi\u0105zki. Guanabana uchodzi za naturaln\u0105 bro\u0144 w walce z nowotworami, cho\u0107 jej skuteczno\u015b\u0107 nadal stanowi przedmiot dyskusji naukowc\u00f3w na \u015bwiecie. Innym lokalnym przebojem jest noni<\/a> (inaczej: morwa indyjska) \u2013 bladozielony i mi\u0119kki owoc przypominaj\u0105cy galaretowate ufo. Ma ono wyj\u0105tkowo obrzydliwy smak i zapach, wi\u0119c zazwyczaj w\u0142\u0105cza si\u0119 je do diety jako \u201etajnego agenta” zdrowotnego koktajlu. Zmiksowany wraz  ze s\u0142odkimi owocami, przyprawami oraz miodem i mlekiem jako\u015b daje si\u0119 prze\u0142kn\u0105\u0107. Jeszcze innym skarbem z okolicy s\u0105 ananasy rosn\u0105ce na terenach uznawanych za z\u0142otono\u015bne. Dzi\u0119ki szczeg\u00f3lnym w\u0142a\u015bciwo\u015bciom gleby, owoce te maj\u0105 zawiera\u0107 cenne pierwiastki w formie naj\u0142atwiej przyswajalnej dla cz\u0142owieka. Ponadto soczyste papaje, mleczko kokosowe, banany, owoce mango i chirimoya oraz wiele innych gatunk\u00f3w stanowi przez okr\u0105g\u0142y rok niewyczerpane \u017ar\u00f3d\u0142o witamin, a tak\u017ce zysk\u00f3w dla wytw\u00f3rc\u00f3w nalewek i suplement\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cnym aspektem lokalnej medycyny s\u0105 oczywi\u015bcie zio\u0142a. Daleko im jednak do naszych sypanych suszonek pakowanych w eleganckie torebki i kartoniki. Tutaj kupuje si\u0119 ca\u0142e p\u0119dy i ga\u0142\u0119zie \u015bwie\u017co ci\u0119tych ro\u015blin, kt\u00f3re \u2013 w zale\u017cno\u015bci od rodzaju i przeznaczenia \u2013 mo\u017cna zaparza\u0107, gotowa\u0107, macerowa\u0107 czy mieli\u0107 na pasty. Szczeg\u00f3lnym powa\u017caniem ciesz\u0105 si\u0119 kory niekt\u00f3rych drzew. Najbardziej znana z nich \u2013 u\u00f1a de gato<\/a><\/em> \u2013 inaczej vilcacora<\/em>, czepota puszysta lub po prostu koci pazur, to ro\u015blina, o kt\u00f3rej ju\u017c wiele lat temu rozpisywa\u0142  si\u0119 polski misjonarz i badacz Edmund Szeliga<\/a>. Gatunek ten mia\u0142 od dawien dawna szerokie zastosowanie w medycynie tradycyjnej wielu amazo\u0144skich grup etnicznych, a dzi\u015b cieszy si\u0119 s\u0142aw\u0105 panaceum na liczne dolegliwo\u015bci tak\u017ce w \u015bwiecie zachodnim. Bywa wykorzystywany zar\u00f3wno na b\u00f3le reumatyczne, jak i wspieraj\u0105co w terapiach antynowotworowych. <\/p>\n\n\n\n

Warto mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce liczba zastosowa\u0144 i sposob\u00f3w podania zapewne r\u00f3wna jest ilo\u015bci uzdrowicieli. Podobnie jak w przypadku innych leczniczych drzew \u2013 chuchuhuasi<\/a>, tahuari<\/a> czy te\u017c sacha inchi<\/a>. Osobi\u015bcie przetestowa\u0142am lecznicze nalewki na wy\u017cej wymienionych korach z lekkim dodatkiem miodu i uwa\u017cam, \u017ce ich g\u0142\u0119bokie barwy oraz cierpkie nuty doskonale koj\u0105 rozmaite b\u00f3le egzystencjalne. Co do skuteczno\u015bci w przypadku innych problem\u00f3w trudno mi si\u0119 wypowiada\u0107. Mam nadziej\u0119, \u017ce jako osoba wci\u0105\u017c ca\u0142kiem m\u0142oda i sprawna d\u0142ugo jeszcze pozostan\u0119 wolna od pokusy szukania cudownych lekarstw w sercu deszczowego lasu. Nie znaczy to jednak, \u017ce nie jestem ciekawa przeznaczenia r\u00f3\u017cnych insygni\u00f3w zwracaj\u0105cych uwag\u0119 nawet w tej nieprawdopodobnej mozaice barw i aromat\u00f3w, jak\u0105 stanowi amazo\u0144skie targowisko. Zw\u0142aszcza kiedy s\u0105 to odci\u0119te g\u0142owy krokodyli zanurzone w tajemniczej mazi, wielkie sk\u00f3ry w\u0119\u017cy oraz p\u0142askie flaszeczki z zakonserwowanymi paso\u017cytami. Tak bowiem wygl\u0105da w Amazonii stragan kr\u0119garzy, chirurg\u00f3w, ortoped\u00f3w oraz gastrolog\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszy raz gdy ujrza\u0142am ten kram, nie mog\u0142am przedosta\u0107 si\u0119 przez t\u0142umek ciasno otaczaj\u0105cy przedstawienie rozgrywaj\u0105ce si\u0119 w jego wn\u0119trzu. Oto lokalni specjali\u015bci nastawiali bol\u0105cy kr\u0119gos\u0142up pacjenta rozci\u0105gni\u0119tego na brzuchu na d\u0142ugiej \u0142awce za pomoc\u0105 gor\u0105cych baniek oraz m\u0142odego, \u017cywego w\u0119\u017ca boa. Gor\u0105ce ba\u0144ki przystawiono cz\u0142owiekowi na plecach mniej wi\u0119cej w r\u00f3wnych odleg\u0142o\u015bciach \u2013 po trzy z ka\u017cdej strony \u2013 a nast\u0119pnie w tak utworzony \u201ekorytarz\u201d wpuszczano gada, kt\u00f3ry wi\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy naczyniami \u201eprostuj\u0105c\u201d ko\u015bciec pacjenta i rozlu\u017aniaj\u0105c napi\u0119te mi\u0119\u015bnie. Ze wzgl\u0119du na k\u0142\u0119bi\u0105ce si\u0119 zbiegowisko nie zd\u0105\u017cy\u0142am nagra\u0107 samej procedury, ale porozmawia\u0142am sobie p\u00f3\u017aniej z jej autorami. Wed\u0142ug ich relacji podstaw\u0105 zabiegu jest jak najbardziej \u017cywa wiara w energi\u0119 w\u0119\u017ca oraz jego mo\u017cliwo\u015bci leczniczo-regeneruj\u0105ce. Duch tego pi\u0119knego gada nale\u017cy do najsilniejszych i najwa\u017cniejszych w amazo\u0144skim uniwersum. Co istotne, to zwierz\u0119 decyduje o tym, czy pacjent zostanie wyleczony czy te\u017c nie. Jego duch mo\u017ce r\u00f3wnie dobrze odm\u00f3wi\u0107 pomocy z sobie tylko znanych przyczyn, a w\u00f3wczas ca\u0142a odpowiedzialno\u015b\u0107 za niepowodzenie kuracji rozmywa si\u0119 w spos\u00f3b nader korzystny dla ortopedy. <\/p>\n\n\n\n

Du\u017co bardziej praktyczny aspekt wi\u0105\u017ce si\u0119 z wielkimi zwojami sk\u00f3ry starszego w\u0119\u017ca boa, kt\u00f3re sta\u0142y dumnie w k\u0105cie straganu. Jak si\u0119 okaza\u0142o, w warunkach amazo\u0144skich pe\u0142ni\u0105 one rol\u0119 naszego gipsu. W selwie nie zawsze mo\u017cna szybko dotrze\u0107 na pogotowie ze z\u0142aman\u0105 r\u0119k\u0105 czy skr\u0119con\u0105 kostk\u0105. Wtedy usztywnia si\u0119 ko\u0144czyn\u0119 u\u017cywaj\u0105c w\u0142a\u015bnie takiej sk\u00f3ry i odpowiednio spreparowanego, szybko zastygaj\u0105cego mazid\u0142a. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Najbardziej zagadkowo wygl\u0105da\u0142y jednak butelki zawieraj\u0105ce martwe paso\u017cyty. Te prze\u017aroczyste roztwory mia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 do kuracji w\u0142a\u015bnie chor\u00f3b paso\u017cytniczych na zasadzie, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by zakwalifikowa\u0107 jako szczeg\u00f3lny przypadek magii sympatycznej opisanej jeszcze przez antropologa kultury Jamesa Frazera na prze\u0142omie XIX i XX wieku. Przyznam \u017ce nie jestem pewna, czy dobrze zrozumia\u0142am niewyra\u017ane t\u0142umaczenia specjalist\u00f3w na bazarze pod La Merced. Przedstawiam zatem kilka mo\u017cliwo\u015bci interpretacji mechanizmu leczenia: 1. p\u0142yn z butelki z martwym robakiem przyci\u0105ga \u017cywego robaka i ten drugi opuszcza cia\u0142o pacjenta pragn\u0105c po\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z pierwszym. 2. p\u0142yn z butelki z martwym robakiem zabija \u017cywego robaka w organi\u017amie pacjenta. 3. martwego robaka nale\u017cy po\u0142kn\u0105\u0107, aby jego \u015bmier\u0107 \u201edotkn\u0119\u0142a\u201d r\u00f3wnie\u017c pierwszego. 4. w\u0142a\u015bnie tak paskudnie wygl\u0105da tw\u00f3j robak, zatem nale\u017cy zakupi\u0107 wi\u0119cej roztworu aby si\u0119 go pozby\u0107. Bez wzgl\u0119du na to, kt\u00f3ry punkt by\u0142 trafny, wszystkie mo\u017cna scharakteryzowa\u0107 jako podstaw\u0119 magii sympatycznej: \u201epodobne przez podobne\u201d. Pr\u00f3by dzia\u0142ania przez analogi\u0119 maj\u0105 d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119 w etnomedycynie i napotykane s\u0105 do dzisiaj w r\u00f3\u017cnych zak\u0105tkach \u015bwiata <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kiedy spacerowa\u0142am po amazo\u0144skich bazarach zastanawia\u0142am si\u0119 cz\u0119sto – czy gdybym przyjecha\u0142a tutaj ci\u0119\u017cko chora, zdecydowa\u0142abym si\u0119 na kuracj\u0119 lokalnymi \u015brodkami? My\u015bl\u0119, \u017ce na pewno spr\u00f3bowa\u0142abym owoc\u00f3w jako uzupe\u0142nienia si\u0142 witalnych. Mo\u017ce da\u0142abym si\u0119 te\u017c skusi\u0107 na par\u0119 zi\u00f3\u0142 \u2013 po konsultacji z lekarzem \u201emojego obrz\u0105dku\u201d. Ale z pewno\u015bci\u0105 by\u0142abym ostro\u017cna wobec us\u0142ug proponowanych na targowisku \u2013 nie tyle z powodu braku zaufania do medycyny tradycyjnej i pot\u0119gi ro\u015blin, ale ze wzgl\u0119du na prosty fakt, \u017ce tak jak wsz\u0119dzie na \u015bwiecie ludzie kieruj\u0105 si\u0119 tutaj przede wszystkim perspektyw\u0105 w\u0142asnego zysku. Do wzruszaj\u0105co zabawnej sytuacji dosz\u0142o gdy handlarze z s\u0105siednich kram\u00f3w zacz\u0119li oczernia\u0107 si\u0119 nawzajem przede mn\u0105 sugeruj\u0105c, \u017ce konkurencja sprzedaje tynk ze \u015bciany (przejawia\u0142am akurat ch\u0119\u0107 zakupu m\u0105ki z korzeni maca<\/a><\/em> \u2013 r\u00f3wnie\u017c uznawanej za peruwia\u0144ski superfood<\/em> i osi\u0105gaj\u0105cej coraz wy\u017csze ceny zar\u00f3wno na lokalnych, jak i \u015bwiatowych rynkach). <\/p>\n\n\n\n

Generalnie pozostaj\u0119 do\u015b\u0107 sceptyczna tak\u017ce wobec nabywania hiper-po\u017cywnych egzotycznych przysmak\u00f3w. Nie w\u0105tpi\u0119 przy tym w ich prozdrowotne w\u0142a\u015bciwo\u015bci – chodzi mi raczej o to, \u017ce globalne trendy pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej uderzaj\u0105 w lokaln\u0105 sytuacj\u0119 spo\u0142eczno-ekonomiczn\u0105. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 tzw. superfoods<\/em> pochodzi z kraj\u00f3w trzeciego \u015bwiata, gdzie stanowi\u0142y lub jeszcze stanowi\u0105 podstaw\u0119 wy\u017cywienia i zdrowia mieszka\u0144c\u00f3w. Wraz z zachodni\u0105 mod\u0105 na zdrow\u0105 \u017cywno\u015b\u0107 oraz rosn\u0105cym eksportem do Europy, Ameryki P\u00f3\u0142nocnej czy Australii, ceny produkt\u00f3w szybuj\u0105 w g\u00f3r\u0119 tak\u017ce na rynkach lokalnych. W efekcie staj\u0105 si\u0119 one niedost\u0119pne dla przeci\u0119tnej ludno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

W Peru, je\u015bli ma si\u0119 ochot\u0119 patrze\u0107 uwa\u017cnie, mo\u017cna zaobserwowa\u0107 dwa przeciwstawne trendy, za kt\u00f3re odpowiada wp\u0142yw zachodniej cywilizacji. Po pierwsze, do kraju przyje\u017cd\u017caj\u0105 tabuny turyst\u00f3w poszukuj\u0105cych w miejscowych ro\u015blinach sposob\u00f3w na fizyczn\u0105 i psychiczn\u0105 regeneracj\u0119. Zachodni tryb \u017cycia i pracy przedstawia si\u0119 w tym kontek\u015bcie jako wyka\u0144czaj\u0105cy, przyroda i etnomedycyna Amazonii jawi si\u0119 za\u015b jako rodzaj zbawienia od rzeczywisto\u015bci, po\u017cytecznego nawet na kr\u00f3tk\u0105 met\u0119 . Tymczasem spo\u0142ecze\u0144stwo peruwia\u0144skie, kt\u00f3re w ogromnej wi\u0119kszo\u015bci \u017cyje na poziomie bardzo skromnym, z roku na rok konsumuje coraz mniej warto\u015bciowych produkt\u00f3w, a coraz wi\u0119cej niezdrowej przetworzonej \u017cywno\u015bci. Styl \u017cycia oparty na hamburgerze jest promowany w miastach i miasteczkach na ka\u017cdym kroku. Do picia wybiera si\u0119 najcz\u0119\u015bciej kolorowane napoje gazowane, a ludno\u015b\u0107 \u2013 o raczej niskim przeci\u0119tnym wzro\u015bcie \u2013 coraz cz\u0119\u015bciej cierpi z powodu oty\u0142o\u015bci, chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i nowotwor\u00f3w. Tego wszystkiego nie powiedz\u0105 Ci lokalni biznesmeni, kt\u00f3rzy gromadz\u0105 wolne od podatku krociowe zyski z prowadzenia \u201ecentr\u00f3w medycyny holistycznej\u201d. Je\u015bli obchodzi Ci\u0119 rzeczywisto\u015b\u0107, musisz liczy\u0107 si\u0119 z tym \u017ce absolutnie wszyscy \u2013 hotelarze, przewodnicy, szamani i curanderos \u2013 b\u0119d\u0105 starali si\u0119 sprawi\u0107, aby Peru sta\u0142o si\u0119 Twoim rajem, mekk\u0105, arkadi\u0105, chilloutem ostatecznym. Ale je\u015bli chcesz widzie\u0107, to zobaczysz – wystarczy si\u0119 rozejrze\u0107.  <\/p>\n\n\n\n

  1. Del Pino, P.,; Del Pino, E.; Magrith M.; Torrej\u00f3n S.; Arones, M.; Portugal, T. (2011)  Repensar la desnutrici\u00f3n. Infancia, alimentaci\u00f3n y cultura en Ayacucho, Per\u00fa.<\/em> Instituto de Estudios Peruanos; Acci\u00f3n Contra el Hambre, Lima.<\/li><\/ol>\n\n\n\n

    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    – Salud! \u2013 wznios\u0142am toast kompotem z kaktusa San Pedro u\u015bmiechaj\u0105c si\u0119 do zielarzy. Ta sympatyczna  para w \u015brednim wieku zajmuje zawsze ten sam centralny punkt na targowisku sobotnim pod La Merced. Bazar weekendowy r\u00f3\u017cni si\u0119 od miejskiego. Raz w tygodniu przyje\u017cd\u017caj\u0105 tu handlarze, znachorzy i klienci z ca\u0142ej okolicy. Targ ci\u0105gnie si\u0119 kilometrami. Ju\u017c…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/232"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=232"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/232\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":823,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/232\/revisions\/823"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=232"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=232"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=232"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}