{"id":329,"date":"2020-04-06T15:14:13","date_gmt":"2020-04-06T13:14:13","guid":{"rendered":"https:\/\/gorzkayuca.com\/?p=329"},"modified":"2025-01-19T21:25:57","modified_gmt":"2025-01-19T20:25:57","slug":"15-awaria","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/2020\/04\/06\/15-awaria\/","title":{"rendered":"Inne spojrzenie na krytyczne czasy"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\u201eza wiosennym podmuchem
poczu\u0142em si\u0119 p\u00f3\u0142-duchem
              p\u00f3\u0142-dupem\u201d<\/em>
 <\/em>
M. Bia\u0142oszewski, \u201eNowa wiosenna s\u0142abocha
czyli wiersze antywiosenne”<\/a> <\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

Dziwna wiosna nadesz\u0142a tego roku. Za moim oknem drzewa wypuszczaj\u0105 p\u0105ki, wrony karmi\u0105 m\u0142ode w gniazdach, tu i \u00f3wdzie autochton krakowski czai si\u0119 na \u0142aweczce z piwkiem, a policja codziennie rano z\u0142owieszczy przez megafon, \u017ce trwa epidemia i apeluje o pozostanie w domach. Brzmi to powa\u017cnie i nieco surrealistycznie, zw\u0142aszcza kiedy jestem akurat w \u0142azience i s\u0142ysz\u0119 komunikat dudni\u0105cy w kominie wentylacyjnym. Siedz\u0119 na ostatnim pi\u0119trze kamienicy jak na szczycie wie\u017cy, pod kt\u00f3r\u0105 przep\u0142ywa fosa – cichsza ni\u017c zwykle d\u0142uga aleja, kt\u00f3ra kusi, aby przej\u015b\u0107 si\u0119 nad rzek\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Nie pisa\u0142am przez kilka tygodni, bo jako\u015b nie umia\u0142am znale\u017a\u0107 odpowiednich s\u0142\u00f3w. Pandemia uziemi\u0142a mnie w mieszkaniu w Krakowie dok\u0142adnie wtedy, gdy planowa\u0142am podr\u00f3\u017c do Amazonii, gnaj\u0105c przez kolejne rozdzia\u0142y pracy magisterskiej, aby tylko zd\u0105\u017cy\u0107 przed nast\u0119pn\u0105 wypraw\u0105. I nagle wszystko stan\u0119\u0142o w miejscu. Wraz ze znajomymi zasiedli\u015bmy do skajp\u00f3w i fejs\u00f3w, aby przy coraz mocniejszych trunkach komentowa\u0107 niedole odosobnienia oraz docieraj\u0105ce przez Internet wiadomo\u015bci. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas, przyzwyczajona do \u017cycia w ci\u0105g\u0142ym p\u0119dzie, do za\u0142atwiania miliona spraw na raz, do bycia w wielu miejscach jednocze\u015bnie, usiad\u0142a niepewnie na czterech literach. I siedzi, dopiero z czasem odnajduj\u0105c w sobie pok\u0142ady motywacji, aby kontynuowa\u0107 to, cokolwiek mia\u0142o dla nas realne znaczenie. <\/p>\n\n\n\n

Przede wszystkim – zdrowie! <\/p>\n\n\n\n

\"\"
zapasy na uko\u0144czeniu<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Chcia\u0142abym wznie\u015b\u0107 ten toast likierem z guanabany, ale co\u015b czuj\u0119, \u017ce niepr\u0119dko uda mi si\u0119 zn\u00f3w odwiedzi\u0107 selw\u0119 centraln\u0105. Na szcz\u0119\u015bcie zosta\u0142o mi jeszcze troch\u0119 nalewki na korach u\u00f1a de gato,<\/em> chuchuasi<\/em> i sacha inchi<\/em>, kt\u00f3re przywioz\u0142am z poprzedniej podr\u00f3\u017cy. \u017bycz\u0119 nam wszystkim dobrej kondycji, humoru i cierpliwo\u015bci. Ta wiosna, kt\u00f3ra niczym w wierszu Mirona Bia\u0142oszewskiego \u201ejasna jak cholera \/ dzia\u0142a na mnie katrupi\u0105co<\/em>\u201d te\u017c kiedy\u015b minie. Pytanie, co nast\u0105pi dalej. Czy \u015bwiat dojrzeje do wi\u0119kszych i potrzebnych zmian, czy oka\u017ce si\u0119 zdolny do przyj\u0119cia nowej perspektywy? <\/p>\n\n\n\n

Celowo u\u017cywam tych s\u0142\u00f3w, poniewa\u017c zdolno\u015b\u0107 do zrozumienia danej rzeczy z innego punktu widzenia ni\u017c w\u0142asny jest podstaw\u0105 nauki, kt\u00f3ra bada jak kszta\u0142tuje si\u0119 my\u015bl ludzka, czyli antropologii kultury. Ta dziedzina wiedzy, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna wyobrazi\u0107 sobie, jako pr\u00f3b\u0119 zmierzenia dystansu pomi\u0119dzy jaskini\u0105 a bibliotek\u0105, mi\u0119dzy kciukiem a ramieniem \u0142azika marsja\u0144skiego, mi\u0119dzy \u201euga-buga\u201d a \u201eBohemian Rhapsody\u201d, jest jedn\u0105 z tych, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 rozejrze\u0107 si\u0119 i zastanowi\u0107 – co tu si\u0119 w\u0142a\u015bciwie dzieje – a nast\u0119pnie zapyta\u0107, jak do tego dosz\u0142o.  T\u0105 sam\u0105, kt\u00f3r\u0105 polski rz\u0105d jesieni\u0105 2018 roku uzna\u0142 za zb\u0119dn\u0105, odbieraj\u0105c jej status samodzielnej dyscypliny naukowej. <\/p>\n\n\n\n

Akurat gdy og\u0142aszano t\u0119 decyzj\u0119, przebywa\u0142am w Amazonii peruwia\u0144skiej, gdzie przeprowadza\u0142am swoje pierwsze w \u017cyciu wywiady etnograficzne, zag\u0142\u0119biaj\u0105c si\u0119 w zawi\u0142y g\u0105szcz naturalnych praktyk medycznych stosowanych przez miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107. Moje trasy prowadzi\u0142y z sal wyk\u0142adowych w Limie do miejscowo\u015bci i wiosek india\u0144skich nad Chanchamayo, Ucayali i Amazonk\u0105. Kiedy przysz\u0142o mi \u201esprawdzi\u0107\u201d w terenie wiadomo\u015bci uzyskane podczas zaj\u0119\u0107 etnografii amazo\u0144skiej i antropologii medycyny szybko okaza\u0142o si\u0119, jak wa\u017cne jest \u201euzgadnianie \u015bwiata\u201d. Mo\u017ce si\u0119 bowiem zdarzy\u0107, \u017ce poprzez poj\u0119cia \u201ezdrowia\u201d czy \u201echoroby\u201d, mamy na my\u015bli zupe\u0142nie inne zjawiska.<\/p>\n\n\n\n

Ten tekst jest pierwszym z serii po\u015bwi\u0119conej w\u0142a\u015bnie odmiennym sposobom rozumienia zdrowia i jego stan\u00f3w przez rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w Amazonii. Naturalnie, nie wymieni\u0119 tutaj wszystkich sposob\u00f3w interpretacji i niuans\u00f3w spotykanych w r\u00f3\u017cnych spo\u0142eczno\u015bciach. Jednak dzi\u0119ki pracy antropolog\u00f3w, mog\u0119 nakre\u015bli\u0107 og\u00f3lny zarys amazo\u0144skiego \u015bwiatopogl\u0105du, b\u0119d\u0105cego podstaw\u0105 rdzennej my\u015bli medycznej. Powr\u00f3c\u0119 teraz do pierwszego zdania, kt\u00f3rym rozpocz\u0119\u0142am ten blog p\u00f3\u0142 roku temu: \u201eCzy kiedykolwiek przysz\u0142o ci do g\u0142owy, \u017ce \u017cycie jest zasobem sta\u0142ym i ograniczonym, jak woda, opa\u0142 czy powietrze? Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce od pocz\u0105tku znanej nam historii istnieje dok\u0142adnie tyle samo \u017cycia co w chwili tera\u017aniejszej, bywa tylko inaczej dzielone przez konkuruj\u0105ce ze sob\u0105 grupy. I w \u017cadnym wypadku nie chodzi tu wy\u0142\u0105cznie o ludzi, ale o wszystkie istoty \u017cyj\u0105ce \u2013 ludzi, zwierz\u0119ta i ro\u015bliny.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Jak si\u0119 zastanowi\u0107, brzmi to ca\u0142kiem rozs\u0105dnie. Ilo\u015b\u0107 energii w naturze jest przecie\u017c sta\u0142a, podlega tylko kolejnym przeobra\u017ceniom. Za r\u00f3wnie p\u0142ynn\u0105 mo\u017cna tak\u017ce uzna\u0107 kwesti\u0119 status quo. Warto bowiem doda\u0107, \u017ce w wielu wersjach mitologii amazo\u0144skiej, zwierz\u0119ta, ro\u015bliny, a nawet niekt\u00f3re obiekty by\u0142y kiedy\u015b lud\u017ami, a ich postacie tera\u017aniejsze wci\u0105\u017c posiadaj\u0105 dusze. W\u0142a\u015bciwie \u201educhy\u201d \u2013 po hiszp. esp\u00edritus <\/em>\u2013 s\u0105 tutaj s\u0142owem bardziej odpowiednim dla pogl\u0105du opartego na animizmie ni\u017c kruche chrze\u015bcija\u0144skie dusze z zasady nieprzys\u0142uguj\u0105ce florze i faunie. Poniewa\u017c jednak w selwie wyst\u0119puj\u0105 ca\u0142e gromady esp\u00edritus<\/em> pozbawione jakiejkolwiek formy materialnej lub przybieraj\u0105ce r\u00f3\u017cne kszta\u0142ty wedle kaprysu, na potrzeby rozr\u00f3\u017cnienia b\u0119d\u0119 tutaj pisa\u0107 o \u201eduszach\u201d ludzi, zwierz\u0105t i ro\u015blin oraz o \u201educhach\u201d zamieszkuj\u0105cych r\u00f3\u017cne wymiary deszczowego lasu. Starajcie si\u0119 w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci unika\u0107 skojarze\u0144 z prze\u015bcierad\u0142ami robi\u0105cymi hu-huu i snuj\u0105cymi si\u0119 po europejskich zamkach. Amazo\u0144ski \u015bwiat duchowy jest bowiem \u015bmiertelnie powa\u017cny, a o tym \u017ce lekcewa\u017cy si\u0119 go na w\u0142asne ryzyko przekona\u0142 si\u0119 ju\u017c niejeden badacz, podr\u00f3\u017cnik czy wreszcie urz\u0119dnik pa\u0144stwowy. Ale o tym przy innej okazji.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
pos\u0105g mitycznego \u017c\u00f3\u0142wia w lesie nad rzek\u0105 Ucayali<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Na razie powr\u00f3\u0107my do istot \u017cywych i materialnych, kt\u00f3re – zgodnie ze spostrze\u017ceniami naukowc\u00f3w \u2013 bior\u0105 udzia\u0142 w wiecznej walce pomi\u0119dzy drapie\u017cnikami a ich ofiarami. Strony w tej walce zmieniaj\u0105 si\u0119 przez ca\u0142y czas – i to jest jeden z podstawowych kluczy do zrozumienia percepcji \u017cycia w selwie. Funkcje drapie\u017cnik\u00f3w i ofiar nie s\u0105 przypisane na sta\u0142e do konkretnych podmiot\u00f3w – zale\u017c\u0105 one wy\u0142\u0105cznie od przyj\u0119tej perspektywy. W latach 90` francuski antropolog Philipe Descola oraz jego ucze\u0144 z Brazylii – antropolog Eduardo Viveiros de Castro wpisali ten spos\u00f3b my\u015blenia w ramy teorii perspektywizmu, kt\u00f3ra do dzi\u015b wydaje si\u0119 by\u0107 najbli\u017csza \u201efilozofii amazo\u0144skiej\u201d1<\/sup>. I chocia\u017c Viveiros de Castro w swoich p\u00f3\u017aniejszych pracach dopu\u015bci\u0142 si\u0119 zbyt g\u0142\u0119boko id\u0105cych kategoryzacji czy uog\u00f3lnie\u0144, jego podstawowe tezy nadal s\u0105 uznawane za trafny opis \u015bwiatopogl\u0105du wielu spo\u0142eczno\u015bci rdzennych. Pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 najprostszym przyk\u0142adem: cz\u0142owiek jest drapie\u017cnikiem dla dzika, ma\u0142py czy kapibary, ale w oczach jaguara napotkanego na le\u015bnej \u015bcie\u017cce b\u0119dzie ju\u017c potencjaln\u0105 ofiar\u0105 \u2013 posi\u0142kiem. A zatem mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce cz\u0142owiek z punktu widzenia jaguara jest dzikiem, a z punktu widzenia dzika \u2013 jaguarem, kt\u00f3ry z perspektywy dzika mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce cz\u0142owiekiem. Wszystko jest wzgl\u0119dne, a opozycja pomi\u0119dzy tym co ludzkie i nieludzkie rozp\u0142ywa si\u0119 w cieniach listowia na szybko zarastaj\u0105cych \u015bcie\u017ckach. <\/p>\n\n\n\n

Czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy tak jak ja w dzieci\u0144stwie poch\u0142aniali \u0142atwe w odbiorze historyjki o Indianach oraz ich bezkompromisowo uczciwej, rozumianej po europejsku naturze (\u201eMa\u0142y W\u00f3dz nie jest bia\u0142ym cz\u0142owiekiem, wi\u0119c ma tylko jeden j\u0119zyk, howgh<\/em>!\u201d), mo\u017ce zaskoczy\u0107 fakt, \u017ce amazo\u0144ska kosmowizja jest skrajnie relatywistyczn\u0105 wizj\u0105 \u015bwiata. Osobi\u015bcie nigdy nie mia\u0142am z tym problemu \u2013 relatywizm wydawa\u0142 mi si\u0119 zawsze najrozs\u0105dniejsz\u0105 postaw\u0105 wobec otoczenia. Stanowi ona wyzwanie dla utrwalonych schemat\u00f3w – w tym wypadku odrzucenie \u015bcis\u0142ego podzia\u0142u na to, co ludzkie i nieludzkie pozwala scali\u0107 na powr\u00f3t tak\u017ce to, co w naszej cywilizacji rozdziela si\u0119 po kartezja\u0144sku na natur\u0119 i kultur\u0119, na teori\u0119 i do\u015bwiadczenie, na umys\u0142 i cia\u0142o. Przyk\u0142ady dualizm\u00f3w, kt\u00f3re przywykli\u015bmy kocha\u0107 i szanowa\u0107 w Starym \u015awiecie mo\u017cna mno\u017cy\u0107. Faktem jest, \u017ce z perspektywy Nowego zaczynaj\u0105 one powoli wygl\u0105da\u0107 anachronicznie. I nie chodzi tu wy\u0142\u0105cznie o przekonania spo\u0142eczno\u015bci osiad\u0142ych w d\u017cungli, z dala od zgie\u0142ku, pr\u0105du i kanalizacji, w chatach krytych palmow\u0105 strzech\u0105. Podobne wra\u017cenie mo\u017cna odnie\u015b\u0107 tak\u017ce na peruwia\u0144skich uczelniach, gdzie powoli akceptuje si\u0119 fakt, \u017ce zachodnia nauka jest zas\u0142u\u017con\u0105, ale nie jedyn\u0105 metod\u0105 poznawania i opisywania \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

Ale do rzeczy; je\u015bli wszystkie byty mo\u017cna traktowa\u0107 jako osoby obdarzone dusz\u0105, kt\u00f3re dowolnie \u2013 w zale\u017cno\u015bci od sytuacji \u2013 dzielimy na drapie\u017cnik\u00f3w i ich ofiary, i je\u015bli stale rywalizuj\u0105 one ze sob\u0105 o zas\u00f3b w postaci \u017cycia, walka ta musi manifestowa\u0107 si\u0119 poprzez kondycj\u0119 fizyczn\u0105 uczestnik\u00f3w \u2013 stan zdrowia i mo\u017cliwo\u015bci reprodukcji. Zdaniem niekt\u00f3rych badaczy, drapie\u017cniki poluj\u0105 i konsumuj\u0105 inne istoty, natomiast ofiary potrafi\u0105 broni\u0107 si\u0119 lub m\u015bci\u0107 na tych pierwszych, zsy\u0142aj\u0105c na nich choroby ducha i cia\u0142a. Jednocze\u015bnie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce cho\u0107 ka\u017cda jednostka stara si\u0119 przetrwa\u0107, wszystkie istoty maj\u0105 prawo do \u017cycia.2<\/sup> Po prostu jest go na \u015bwiecie za ma\u0142o, aby mog\u0142o dla wszystkich wystarczy\u0107. W zwi\u0105zku z tym za w\u0142a\u015bciw\u0105 drog\u0119 uznaje si\u0119 d\u0105\u017cenie do r\u00f3wnowagi \u2013 pomi\u0119dzy lud\u017ami, ale tak\u017ce pomi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi gatunkami na Ziemi. <\/p>\n\n\n\n

W dzisiejszych czasach organizacje spo\u0142eczno\u015bci rdzennych w Amazonii coraz cz\u0119\u015bciej m\u00f3wi\u0105 g\u0142o\u015bno o tym, \u017ce r\u00f3wnowaga \u017cycia na \u015bwiecie zosta\u0142a niebezpiecznie naruszona. W pierwszej kolejno\u015bci dotyczy to oczywi\u015bcie problem\u00f3w lokalnych \u2013 gdy pa\u0144stwo bezprawnie sprzedaje ziemie swych mieszka\u0144c\u00f3w pod budow\u0119 kolejnych kopalni, kiedy dewastuje \u015brodowisko naturalne stawiaj\u0105c na rzekach tamy, i gdy wysy\u0142a wojsko i \u017candarmeri\u0119 do walki z demonstrantami, przedstawiciele spo\u0142eczno\u015bci tubylczych, jak Ash\u00e1ninka, Shipibo-Conibo czy te\u017c Awaj\u00fan i Wamp\u00eds publikuj\u0105 odezwy, w kt\u00f3rych oskar\u017caj\u0105 pa\u0144stwo o ra\u017c\u0105ce zaburzenie r\u00f3wnowagi i pr\u00f3b\u0119 eksterminacji ludno\u015bci rdzennej.2<\/sup><\/p>\n\n\n\n

W chwili obecnej na skutek rozwoju epidemii koronawirusa w ma\u0142ym Ekwadorze, mieszka\u0144cy uciekaj\u0105 coraz g\u0142\u0119biej do interioru. Odnotowano ju\u017c przypadki zaka\u017ce\u0144 w\u015br\u00f3d ludu Huaorani, kt\u00f3ry od kilku pokole\u0144 walczy o ocalenie serca Amazonii \u2013 narodowego parku Yasuni. O tej sprawie pisa\u0142am zim\u0105 w tek\u015bcie noworocznym, pt.: Szcz\u0119\u015bliwego Nowego Deszczu! <\/a>Tymczasem BBC donosi w ostatnich wiadomo\u015bciach<\/a>, \u017ce koronawirus mo\u017ce doprowadzi\u0107 do ca\u0142kowitego wygini\u0119cia ludno\u015bci rdzennej Brazylii. Jestem z natury optymistk\u0105, ale dzisiaj obawiam si\u0119 naprawd\u0119, \u017ce walka o Amazoni\u0119 mo\u017ce zako\u0144czy\u0107 si\u0119 samoistnie na naszych oczach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/waoresist.amazonfrontlines.org\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Pozostaje mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce bariera lasu deszczowego i wysokich g\u00f3r ochroni Amazoni\u0119 peruwia\u0144sk\u0105. Koronawirus dotar\u0142 co prawda do Iquitos nad Amazonk\u0105, pojedyncze zaka\u017cenia trafi\u0142y si\u0119 te\u017c nad Madre de D\u00edos na po\u0142udniu kraju, wci\u0105\u017c jednak wolne od epidemii pozostaj\u0105 brzegi Ucayali. Trzymam kciuki, aby selwa poradzi\u0142a sobie lepiej ni\u017c costa i sierra, poniewa\u017c w d\u017cungli \u2013 gdzie dodatkowo od listopada trwa\u0142 stan alarmowy z powodu wybuchu dengi \u2013 skutki epidemii mog\u0105 by\u0107 naprawd\u0119 tragiczne. <\/p>\n\n\n\n

Tymczasem \u015bwiat, kt\u00f3ry zamar\u0142 w zdumieniu, przysiad\u0142  na progu i czeka na zwolnienie blokady, ma teraz rzadk\u0105 okazj\u0119 by zastanowi\u0107 si\u0119 nad w\u0142asnym rozwojem. Nad absurdaln\u0105 konsumpcj\u0105, kt\u00f3r\u0105 nap\u0119dzano jako warunek sta\u0142ego wzrostu gospodarczego. Nad destrukcj\u0105 \u015brodowiska naturalnego i rozchwianiem klimatu planety, kt\u00f3ra ju\u017c zaczyna wystawia\u0107 nam rachunek. Nad tym, w jaki spos\u00f3b obchodzimy si\u0119 ze zwierz\u0119tami. I nad globalizacj\u0105, kt\u00f3ra ju\u017c pod koniec XX wieku budzi\u0142a kontrowersje, a dzi\u015b sprawia, \u017ce w obliczu kryzysu wsp\u00f3lnota tego \u015bwiata wali si\u0119 jak domek z kart. Z pewnym rozbawieniem czytam informacje, jak oczyszcza si\u0119 ostatnio powietrze na r\u00f3\u017cnych kontynentach, jak przejrzysta sta\u0142a si\u0119 woda w Wenecji gdy zatamowano ci\u0105g\u0142y strumie\u0144 turyst\u00f3w, a nawet jak Ziemia przestaje si\u0119 trz\u0105\u015b\u0107, kiedy ruch na niej uleg\u0142 ograniczeniom \u2013 przecie\u017c wcale nawet nie tak drastycznym. <\/p>\n\n\n\n

Tym, kt\u00f3rzy maj\u0105 ochot\u0119 pozastanawia\u0107 si\u0119 na serio nad kruch\u0105 r\u00f3wnowag\u0105 naszego pado\u0142u, polecam znakomity tekst Piotra Czerskiego, pt. \u201eNiepewno\u015b\u0107\u201d<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Ci\u0105g dalszy na temat zdrowia i choroby w Amazonii nast\u0105pi wkr\u00f3tce!<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

  1. Wright, P. (2016) Perspectivismo amerindio. Notas antropol\u00f3gicas desde una cr\u00edtica postcolonial.<\/em> Universidad de Buenos Aires.<\/li>
  2. Santos Granero, F.; Barclay, F. (2010) Bultos, selladores y gringos alados: percepciones ind\u00edgenas de la violencia capitalista en la Amazon\u00eda peruana. <\/em>ANTHROPOLOGICA\/A\u0143O XXVIII, N\u00b0 28, 2010, Suplemento 1, pp. 21-52. <\/li><\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    \u201eza wiosennym podmuchem poczu\u0142em si\u0119 p\u00f3\u0142-duchem               p\u00f3\u0142-dupem\u201d   M. Bia\u0142oszewski, \u201eNowa wiosenna s\u0142abocha czyli wiersze antywiosenne” Dziwna wiosna nadesz\u0142a tego roku. Za moim oknem drzewa wypuszczaj\u0105 p\u0105ki, wrony karmi\u0105 m\u0142ode w gniazdach, tu i \u00f3wdzie autochton krakowski czai si\u0119 na \u0142aweczce z piwkiem, a policja codziennie rano z\u0142owieszczy przez megafon, \u017ce trwa epidemia i…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/329"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=329"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/329\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":818,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/329\/revisions\/818"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=329"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=329"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=329"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}