{"id":364,"date":"2020-04-18T18:17:35","date_gmt":"2020-04-18T16:17:35","guid":{"rendered":"https:\/\/gorzkayuca.com\/?p=364"},"modified":"2025-01-19T21:25:49","modified_gmt":"2025-01-19T20:25:49","slug":"peru-i-amazonia-w-obliczu-pandemii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/2020\/04\/18\/peru-i-amazonia-w-obliczu-pandemii\/","title":{"rendered":"Peru i Amazonia w obliczu pandemii"},"content":{"rendered":"\n

Wydarzenia na \u015bwiecie ostatnich miesi\u0119cy sprawiaj\u0105, \u017ce trudno podj\u0105\u0107 przerwan\u0105 opowie\u015b\u0107 w tym samym miejscu. Z drugiej strony r\u00f3\u017cne zjawiska obserwowane i blisko i daleko wydaj\u0105 si\u0119 potwierdza\u0107 star\u0105, znan\u0105 prawd\u0119; przyzwyczajenie jest drug\u0105 natur\u0105 cz\u0142owieka. Ilekro\u0107 przechodz\u0119 po krakowskim Kazimierzu, siadam w restauracji czy spaceruj\u0119 nad Wis\u0142\u0105, stwierdzam, \u017ce pandemia robi ju\u017c znacznie mniejsze wra\u017cenie ni\u017c p\u00f3\u0142 roku temu.  Podstawowe zasady bezpiecze\u0144stwa sta\u0142y si\u0119 codzienno\u015bci\u0105 \u2013 maseczka do sklepu i tramwaju, mycie zakup\u00f3w i klamek \u2013 ale dystans spo\u0142eczny pozostaje fikcj\u0105. Tam, gdzie zakodowane obyczaje stanowi\u0105 wyraz szczeg\u00f3lnej warto\u015bci \u017cycia we wsp\u00f3lnocie \u2013 rodzinie czy te\u017c grupie spo\u0142ecznej \u2013 nie rezygnuje si\u0119 z element\u00f3w dawnej rutyny. Spotkania przy kawie i piwku, ta\u0144ce weselne czy niedzielne komunie odbywaj\u0105 si\u0119 tak jak zawsze. Co nam po szklankach, kt\u00f3rymi nie mo\u017cna si\u0119 stukn\u0105\u0107. Na zdrowie! Jako\u015b to b\u0119dzie.<\/p>\n\n\n\n

Nie wszyscy na \u015bwiecie mog\u0105 sobie jednak pozwoli\u0107 na tak spokojne podej\u015bcie do tematu. Pandemia rzuci\u0142a g\u0142\u0119boki cie\u0144 na spo\u0142eczno\u015bci amazo\u0144skie \u2013 po pierwsze jako przypomnienie czas\u00f3w konkwisty i kolonizacji, kiedy to z powodu nowych chor\u00f3b przywleczonych na kontynent wymar\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludno\u015bci tubylczej \u2013 a po drugie jako czynnik obna\u017caj\u0105cy luki w pa\u0144stwowych systemach zdrowia. Nagle, pomimo licznych program\u00f3w realizowanych w ostatnich dekadach nad Ucayali czy Amazonk\u0105, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie ma komu leczy\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w comunidades nativas<\/em>. Wystosowano do nich jedynie kampanie informacyjne \u2013 g\u0142\u00f3wnie internetowe \u2013 a przypominam, \u017ce chodzi o ludzi zazwyczaj \u017cyj\u0105cych bez sta\u0142ego dost\u0119pu do pr\u0105du oraz poza zasi\u0119giem operator\u00f3w.1<\/sup> <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Comunidad Nueva Betania spo\u0142eczno\u015bci Shipibo-Conibo, Ucayali<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Mo\u017cna tutaj zrozumie\u0107, \u017ce przy ogromnych odleg\u0142o\u015bciach geograficznych i trudnym terenie \u2013 wysokie g\u00f3ry, dzikie lasy i rw\u0105ce rzeki \u2013 niesienie pomocy jest znacznie utrudnione. Mo\u017cna te\u017c wyobrazi\u0107 sobie, z jakimi problemami mierzy si\u0119 aktualnie rz\u0105d w przeludnionych miastach. W stolicy Peru \u2013 Limie \u2013 miliony ludzi \u017cyj\u0105ce na co dzie\u0144 z handlu ulicznego zosta\u0142y podczas kwarantanny pozbawione \u017ar\u00f3d\u0142a utrzymania. W Callao dosz\u0142o do strzelanin podczas wydawania paczek z \u017cywno\u015bci\u0105.2<\/sup> Wkr\u00f3tce p\u00f3\u017aniej rozpocz\u0105\u0142  si\u0119 gigantyczny exodus migrant\u00f3w \u2013 biedoty, kt\u00f3ra tak jak wsz\u0119dzie na \u015bwiecie ruszy\u0142a w niedalekiej przesz\u0142o\u015bci ze wsi do miast \u2013 a teraz powraca na wie\u015b wobec dramatycznych warunk\u00f3w panuj\u0105cych w metropolii.3<\/sup> Z uwagi na brak \u015brodk\u00f3w oraz zawieszenie transportu publicznego w ca\u0142ym kraju, powr\u00f3t ten odbywa si\u0119 pieszo \u2013 rodziny d\u017awigaj\u0105ce na plecach ca\u0142y dobytek przemierzaj\u0105 na nogach setki kilometr\u00f3w przez piaszczyste i skaliste pustkowia. Otacza ich kordon s\u0142u\u017cb porz\u0105dkowych, kt\u00f3re przypominaj\u0105 o pandemii i nawo\u0142uj\u0105 do zachowania dystansu spo\u0142ecznego. Ludzie uciekaj\u0105 jednak nie przed wirusem, a przed g\u0142odem, kt\u00f3ry dotyka coraz wi\u0119cej region\u00f3w Peru. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/andina.pe\/agencia\/noticia-carretera-central-cientos-personas-pretendian-llegar-a-pie-a-lugares-origen-792775.aspx<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

W obliczu takich problem\u00f3w mo\u017cna wyobrazi\u0107 sobie, \u017ce w\u0142adze z trudem dziel\u0105 uwag\u0119 pomi\u0119dzy wybrze\u017ce, kordyliery i puszcz\u0119. Nieca\u0142e dwa tygodnie temu, 5 sierpnia, przeg\u0142osowano nowelizacj\u0119 prawa reguluj\u0105cego status tzw. grup PIACI – spo\u0142eczno\u015bci india\u0144skich pozostaj\u0105cych w aislamiento voluntario<\/em>, czyli dobrowolnym odosobnieniu (kat. prawna). Zgodnie z nowym przepisem nale\u017c\u0105ce do nich osoby s\u0105 Peruwia\u0144czykami, nawet je\u015bli \u017cyj\u0105 g\u0142\u0119boko w lasach, poza zakresem peruwia\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa.4<\/sup> Jak wyja\u015bnia organizacja tubylcza AIDESEP, zmiana ta by\u0142a konieczna, aby w razie potrzeby zapewni\u0107  im pomoc medyczn\u0105. Spo\u0142eczno\u015bci te s\u0105 bowiem wysoce nara\u017cone na wymarcie z powodu chor\u00f3b zaka\u017anych oraz nieustannie zagro\u017cone przez obecno\u015b\u0107 nielegalnych drwali \u2013 madereros<\/em> \u2013 oraz zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych. Istniej\u0105 jednak uzasadnione obawy o to, w jaki spos\u00f3b zmiana ta mo\u017ce zosta\u0107 wykorzystana p\u00f3\u017aniej \u2013 obywatele pa\u0144stwa maj\u0105 bowiem wzgl\u0119dem niego inne prawa i zobowi\u0105zania ni\u017c rezydenci. <\/p>\n\n\n\n

Warto wspomnie\u0107 tak\u017ce o tym, \u017ce w departamencie Loreto na p\u00f3\u0142nocy kraju to w\u0142a\u015bnie zagraniczni pracownicy koncern\u00f3w wydobywczych odpowiadaj\u0105 za pojawienie si\u0119 koronawirusa w selwie, ju\u017c w czasie narodowej kwarantanny.5<\/sup> Tymczasem najwi\u0119ksze (i w znacznym stopniu zasymilowane) lokalne spo\u0142eczno\u015bci tubylcze takie, jak Cocama, Awaj\u00fan i Wamp\u00eds wci\u0105\u017c apeluj\u0105 do w\u0142adz o nale\u017cyt\u0105 pomoc medyczn\u0105, oskar\u017caj\u0105c prezydenta Vizcarr\u0119 o tzw. etnocidio<\/em> \u2013 ludob\u00f3jstwo na tle etnicznym \u2013 pope\u0142niane przez zaniechanie wype\u0142nienia przez pa\u0144stwo jego podstawowych zobowi\u0105za\u0144.6<\/sup> 3 sierpnia rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 pokojowy strajk \u2013 w ramach protestu zaj\u0119to i zablokowano niekt\u00f3re obiekty infrastruktury koncernu wydobywczego Petro Tal (estaci\u00f3n 5, lote 95), domagaj\u0105c si\u0119 warunk\u00f3w do godnego i bezpiecznego \u017cycia, szczeg\u00f3lnie wobec zagro\u017cenia pandemi\u0105 Covid-19. O \u015bwicie 9 sierpnia \u2013 jak na ironi\u0119 \u2013 Mi\u0119dzynarodowego Dnia Spo\u0142eczno\u015bci Tubylczych \u2013 trzech uczestnik\u00f3w strajku zosta\u0142o zastrzelonych.7<\/sup> Nie jest oficjalnie znana to\u017csamo\u015b\u0107 os\u00f3b, kt\u00f3re otworzy\u0142y ogie\u0144 do protestuj\u0105cych, jednak wydarzenie to niebezpiecznie przywodzi na my\u015bl tragedi\u0119 z roku 2009, kt\u00f3ra wydarzy\u0142a si\u0119 nieopodal pod miejscowo\u015bci\u0105 Bagua.8<\/sup> Okupacja estaci\u00f3n 5 i lote 95 wci\u0105\u017c trwa \u2013 przedstawiciele organizacji tubylczych COICA i AIDESEP usilnie nawo\u0142uj\u0105 do pokojowego dialogu.6<\/sup> <\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.aidesep.org.pe\/noticias\/inician-protesta-indigena-con-el-cierre-de-estacion-5-y-el-lote-95<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Mimo tych wydarze\u0144, wci\u0105\u017c mo\u017cna us\u0142ysze\u0107 optymistyczne g\u0142osy wyra\u017caj\u0105ce nadzieje, \u017ce do\u015bwiadczenie pandemii oka\u017ce si\u0119 cenn\u0105, cho\u0107 bolesn\u0105 lekcj\u0105 lepszej samoorganizacji i wsp\u00f3\u0142pracy.1<\/sup> Mieszka\u0144cy ubogich dzielnic Limy, kt\u00f3rym sko\u0144czy\u0142o si\u0119 jedzenie wywieszaj\u0105 z okien bia\u0142e flagi \u2013 niem\u0105 pro\u015bb\u0119 o pomoc spe\u0142niaj\u0105c\u0105 wymogi dystansu spo\u0142ecznego.9<\/sup> Utworzona sie\u0107 wolontariuszy zostawia pod ich drzwiami paczki z \u017cywno\u015bci\u0105. Jako przyk\u0142ad wskazywana jest te\u017c inicjatywa spo\u0142eczno\u015bci Shipibo-Conibo rozsianej wzd\u0142u\u017c brzeg\u00f3w rzeki Ucayali. W obliczu braku pomocy ze strony w\u0142adz tubylcy utworzyli tutaj tzw. Comando M\u00e1tico \u2013 p\u0142ywaj\u0105ce pogotowie z\u0142o\u017cone z curanderos<\/em>, kt\u00f3rzy zwalczaj\u0105 Covid-19 za pomoc\u0105 \u015bwi\u0119tych ro\u015blin leczniczych.10<\/sup> Nazwa pochodzi od jednej z nich \u2013 m\u00e1tico \u2013 u\u017cywanej do leczenia ran, powstrzymywania krwotok\u00f3w, a tak\u017ce \u0142agodzenia r\u00f3\u017cnych dolegliwo\u015bci uk\u0142adu pokarmowego i oddechowego. Jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci znane s\u0105 w selwie prawdopodobnie od stuleci, s\u0142u\u017cy\u0142a tak\u017ce \u017co\u0142nierzom korony i republiki w XIX-wiecznych lazaretach. Teraz stanowi pierwsz\u0105 pomoc w przypadku wyst\u0105pienia niepokoj\u0105cych objaw\u00f3w \u2013 a warto przypomnie\u0107, \u017ce gor\u0105czka i b\u00f3le mi\u0119\u015bni to tak\u017ce symptomy dengi, z kt\u00f3r\u0105 Amazonia peruwia\u0144ska zmaga si\u0119 od zesz\u0142ej jesieni.11<\/sup><\/p>\n\n\n\n

Pogotowie oparte na tradycyjnej medycynie india\u0144skiej zosta\u0142o w ostatnim miesi\u0105cu nominowane do  nagrody w konkursie zorganizowanym przez Movistar Peru, w kategorii \u201eSalud\u201d (zdrowie) pod has\u0142em \u201eConectandose para crecer<\/em>\u201d czyli w wolnym tlumaczeniu: \u201e\u0141\u0105cz\u0105c si\u0119 dla rozwoju<\/em>\u201d. Na li\u015bcie znajduje si\u0119 te\u017c 9 innych warto\u015bciowych inicjatyw rozpocz\u0119tych w ostatnich miesi\u0105cach. G\u0142osowanie na fb trwa do 20 sierpnia 2020 r. Tutaj mo\u017cna zag\u0142osowa\u0107, czyli da\u0107 lajka, na wolontariuszy Comando M\u00e1tico ze spo\u0142eczno\u015bci Shipibo-Conibo: <\/p>\n\n\n\n

\"\"
https:\/\/www.facebook.com\/movistarperu\/photos\/pcb.10157265972876123\/10157265933726123\/?type=3&theater<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wed\u0142ug aktualnych danych (17.08.2020 r.) w Peru zaka\u017conych zosta\u0142o ponad 541493 tysi\u0119cy ludzi, z czego zmar\u0142o 26481 os\u00f3b.12<\/sup> Organizacja AIDESEP informuje, \u017ce \u015bmier\u0107 z powodu Covid-19 ponios\u0142o jak dot\u0105d oko\u0142o 3000 os\u00f3b ze spo\u0142eczno\u015bci tubylczych.7<\/sup> Ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce ofiarami \u015bmiertelnymi s\u0105 zwykle osoby w dojrza\u0142ym wieku pe\u0142ni\u0105ce nieraz rol\u0119 powiernik\u00f3w tradycyjnej wiedzy i historii, istniej\u0105 powa\u017cne obawy o przetrwanie kultur Amazonii w kolejnych latach.             <\/p>\n\n\n\n

Problem ten wielu osobom wydaje si\u0119 odleg\u0142y i egzotyczny. Niekt\u00f3rzy powiedz\u0105 mo\u017ce, \u017ce taka jest widocznie kolej rzeczy. Przemys\u0142 i komunikacja odmieni\u0105 ka\u017cd\u0105 pi\u0119d\u017a krajobrazu Ziemi, a choroby pomog\u0105 zachowa\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 rozwi\u0105zuj\u0105c kryzys przeludnienia. I chocia\u017c pie\u015bni i mity zielonego g\u0105szczu zamilkn\u0105, a wody Ucayali i Amazonki sp\u0142yn\u0105 odpadami, staj\u0105c si\u0119 niezdatne do \u017cycia dla r\u00f3\u017cowych delfin\u00f3w, niezmordowane palmy b\u0119d\u0105 dalej rodzi\u0107 owoce. Na \u015bwiecie zatrz\u0119s\u0105 si\u0119 rynki, przetocz\u0105 si\u0119 niepokoje i zmieni\u0105 si\u0119 rz\u0105dz\u0105cy, ale kawa i mleko nie wyjd\u0105 z porannego obiegu, a ludzie wci\u0105\u017c b\u0119d\u0105 wychodzi\u0107 \u2013 do sklepu, na rower, na piwko. W amazo\u0144skich portach wci\u0105\u017c mo\u017cna przecie\u017c dosta\u0107 przepyszne lody z aguajes,<\/em> usi\u0105\u015b\u0107 przy stoliku na malecon<\/em>, patrze\u0107 leniwie na przep\u0142ywaj\u0105ce tankowce i s\u0105czy\u0107 mleko kokosowe,  popalaj\u0105c duszne jak pora deszczowa skr\u0119ty z mapacho<\/em>. Bo gdy pr\u00f3buje si\u0119 powstrzyma\u0107 galopuj\u0105ce zmiany kurczowo chwytaj\u0105c si\u0119 starych nawyk\u00f3w, \u015bwiat dooko\u0142a przyspiesza jakby na przek\u00f3r i przeobra\u017ca si\u0119 w zawrotnym tempie. Co zastaniemy p\u00f3\u017aniej –  trudno powiedzie\u0107. Oby by\u0142o \u201etylko\u201d inaczej, zamiast mniej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ucayali, Pucallpa.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n

  1. Seminario\nGAA-PUCP; \u201eCovid-19 y Amazon\u00eda Ind\u00edgena\u201d: https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=WKHe9pcXlmI<\/li>
  2. https:\/\/tvperu.gob.pe\/noticias\/nacionales\/callao-descontrol-y-disparos-tras-entrega-de-viveres<\/li>
  3. https:\/\/www.nodal.am\/2020\/04\/exodo-masivo-en-peru-miles-de-personas-retornan-a-pie-a-sus-pueblos-por-hambre-y-falta-de-trabajo\/<\/li>
  4. http:\/\/www.aidesep.org.pe\/noticias\/modificacion-de-la-ley-piaci-los-pueblos-aislados-tambien-son-peruanos<\/li>
  5. https:\/\/www.forestpeoples.org\/en\/coronavirus-in-the-peruvian-amazon-state-inaction-and-lifesaving-indigenous-responses<\/li>
  6. http:\/\/www.aidesep.org.pe\/noticias\/aidesep-y-coica-exigen-solucion-y-no-represion-los-pueblos-movilizados-por-sus-derechos<\/li>
  7. http:\/\/www.aidesep.org.pe\/noticias\/tragedia-en-el-lote-95-coica-y-aidesep-organizan-conferencia-de-prensa-para-informar<\/li>
  8. https:\/\/es.wikipedia.org\/wiki\/Masacre_de_Bagua<\/li>
  9. Kana\u0142u\ninformacyjny Buenos D\u00edas Per\u00fa: https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=Eg2xjkD1ous<\/li>
  10. https:\/\/www.salsa-tipiti.org\/covid-19\/coronavirus-en-peru-ucayali-activan-comando-matico-para-atender-a-indigenas-con-la-covid-19-5-18-20\/<\/li>
  11. https:\/\/www.france24.com\/es\/20200520-coronavirus-y-dengue-una-mezcla-explosiva-en-la-amazon%C3%ADa-peruana<\/li>
  12. https:\/\/larepublica.pe\/sociedad\/2020\/08\/17\/coronavirus-en-peru-541493-casos-positivos-y-26481-fallecidos-por-covid-19-informa-el-minsa\/<\/li><\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Wydarzenia na \u015bwiecie ostatnich miesi\u0119cy sprawiaj\u0105, \u017ce trudno podj\u0105\u0107 przerwan\u0105 opowie\u015b\u0107 w tym samym miejscu. Z drugiej strony r\u00f3\u017cne zjawiska obserwowane i blisko i daleko wydaj\u0105 si\u0119 potwierdza\u0107 star\u0105, znan\u0105 prawd\u0119; przyzwyczajenie jest drug\u0105 natur\u0105 cz\u0142owieka. Ilekro\u0107 przechodz\u0119 po krakowskim Kazimierzu, siadam w restauracji czy spaceruj\u0119 nad Wis\u0142\u0105, stwierdzam, \u017ce pandemia robi ju\u017c znacznie mniejsze…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[2],"tags":[3,4,5,6,7,8],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/364"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=364"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/364\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":817,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/364\/revisions\/817"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=364"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=364"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gorzkayuca.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=364"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}